by 
Türk mahkemelerinde yabancı bir ülkede mukim yabancı bir tarafa dava açabilmek için ilgili ülkeye tebligat yapılması gerekir. Yurtdışına yapılacak tebligatlar 7201 sayılı Tebligat Kanunu’na tabidir. Tebligat Kanunu’nun 25. maddesine göre, yabancı ülkede tebligat o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır. Eğer iki ülke arasındaki ikili anlaşma veya ilgili ülkenin mevzuatı izin veriyorsa, Türkiye’nin ilgili ülkede bulunan elçilik veya konsoloslukları aracılığıyla da tebligat talep edilebilir.
Bu yazı kapsamında Fransa’ya yapılacak tebligatlarda izlenecek adımlar ele alınmaktadır. Yurtdışında bulunan Türk vatandaşlarına yapılacak tebligatlar Tebligat Kanunu’nun 25/a maddesi uyarınca ayrı bir usule tabi olduğundan, bu yazıda bu konuya değinilmeyecektir.
1965 tarihli Lahey Sözleşmesi
Fransa ve Türkiye, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi (“1954 tarihli Sözleşme”) ve 1965 tarihli Hukuki ve Ticari Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme’nin (“Lahey Sözleşmesi”) taraflarıdır. Adalet Bakanlığı’nın 16.11.2011 tarihli ve 63/3 sayılı Genelgesi uyarınca her iki sözleşmeye de taraf olan devletler arasındaki uluslararası tebligat işlemlerine Lahey Sözleşmesi uygulanır.
Lahey Sözleşme’sine göre temel tebligat yöntemi, “Merkezi Makamlar” aracılığıyla tebligattır. Türkiye tarafında Lahey Sözleşmesi kapsamında Merkezi Makam görevini Adalet Bakanlığı’nın Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü yerine getirmektedir. Fransa’nın Sözleşme kapsamındaki Merkezi Makamı ise Fransız Adalet Bakanlığı’nın Hukuk İşleri ve Müdürler Genel Müdürlüğü’ne bağlı Uluslararası Hukukî ve Ticarî Adlî Yardımlaşma Bürosu’dur (Ministère de la Justice – Direction des Affaires civiles et du Sceau – Bureau de l’Entraide civile et commerciale internationale).
Türkiye’den Fransa’ya bir uluslararası tebligat talebi söz konusu olduğunda, bu talep mahkeme kaleminden Adalet Bakanlığı’nın Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’ne iletilir. Talebi alan Genel Müdürlük, talebi Fransa’nın merkezi makamına gönderir. Son olarak, Fransa merkezi makamının tebligat yapma yetkisine sahip memurları tarafından ilgili kişiye tebligat yapılır.
Fransa’ya Uluslararası Tebligat İçin Gerekli Belgeler
Adalet Bakanlığı’nın resmi açıklamaları, Yurt Dışı Tebligat ve İstinabe Taleplerinde Uyulması Gereken Usül ve Esaslara Dair Tebliğ ile Fransa merkezi makamının uygulamaları dikkate alındığında Fransa’ya yapılacak tebligat taleplerinde aşağıdaki belgeler sunulmalıdır:
- 184 sayılı “Talep Formu” ve Fransızca tercümesi: Lahey Model Tebligat Talepnamesi uygulamada 184 Formu olarak anılmaktadır. 184 Formu ve ekleri, iki nüsha Türkçe ve iki nüsha Fransızca yeminli tercümesi olacak şekilde düzenlenmelidir.
- Tebliğ edilecek evraktan (dava dilekçesi ve ekleri) Türkçe iki nüsha ve Fransızca yeminli tercümeli iki nüsha
Masraflar
Türkiye’nin merkezi makamının talep ettiği tebligat masrafı 2026 yılı itibarıyla 700 TL olarak belirlenmiştir ve Maliye Bakanlığı’nın ilgili hesabına yatırılmalıdır.
Fransız makamları ise tebligat için 48,85 Euro tutarında bir ücret talep etmektedir. Bu ücret “Chambre Nationale des Huissiers de Justice” in hesabına yatırılmalı ve dekont talep dosyasına eklenmelidir.
Mahkemeler Önünde Süreç Nasıl İşler?
Dava açılırken uluslararası tebligat talebinin belirtilmesi
Uluslararası tebligat sürecinde iki farklı ülkenin makamlarının belge talepleri ve harçları söz konusudur. Bütün belge ve formalitelerin tamamlanması belli bir süre gerektireceği için Fransa’da mukim bir tarafa dava açılması öngörülüyor ise dava dilekçesinde yurtdışı tebligat talebinin yer aldığının özellikle belirtilmesi faydalıdır.
Süreler
Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 41. maddesi uyarınca, tebligat evrakının Adalet Bakanlığı’nın ilgili birimine ulaşacağı tarih ile duruşma günü arasında en az 3 aylık bir süre bulunması gerekmektedir.
Resmi kaynaklarda uluslararası tebligatın gerçekleştirilmesine ilişkin belirli bir süre öngörülmemekle birlikte, uygulamada Fransa’ya yapılan tebligatın tüm prosedürlerinin tamamlanması ortalama 6 ila12 ay arası sürmektedir.
Tebligat talebinin sunulmasından itibaren belirli bir süre geçmeden tebligatın durumuna ilişkin sorgu yapılamamaktadır. Bu sebeple özellikle duruşma günleri ve süreye bağlı işlemlerin uluslararası tebligat için gerekli süreler dikkate alınarak belirlenmesi önemlidir.
Talep dosyasında eksik belge bulunması hali
Tebligat talebi Adalet Bakanlığı’nın ilgili birimine iletilir. Herhangi bir belge veya harç eksikliği veya Yurt Dışı Tebligat ve İstinabe Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslara Dair Tebliğ’e bir aykırılığın söz konusu olması durumunda talep ve evraklar Adalet Bakanlığı tarafından iade edilir ve mümkünse eksiklerin tamamlanması için ilave süre verilir.
Sonuç
Türkiye’den Fransa’ya yapılacak tebligatlar hem iç hukuk hükümlerinin hem de Lahey Tebligat Sözleşmesi’nin öngördüğü uluslararası mekanizmaların birlikte işletilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle sürecin doğru makamlar üzerinden yürütülmesi, gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması ve sürelerin dikkate alınması büyük önem taşımaktadır. Uygulamada yaşanan belirsizlikler çoğu zaman usule ilişkin eksikliklerden kaynaklandığından, yukarıda yer verilen adımların takip edilmesi sürecin daha öngörülebilir ve etkin şekilde ilerlemesine yardımcı olmaktadır.
